Religieus erfgoed vraagt om specifieke kennis en samenwerking. Kerken, kloosters, synagogen en moskeeën hebben een rijke geschiedenis en complexe vraagstukken rond behoud, herbestemming en toekomst. Kennis delen, ervaringen uitwisselen en contact onderhouden met andere betrokkenen is essentieel om dit erfgoed levend en betekenisvol te houden.
Hieronder vind je een overzicht van relevante organisaties, netwerken, cursussen en leermiddelen die specifiek gericht zijn op religieus erfgoed.
Erfgoedorganisaties en netwerken
Steunpunt Cultureel Erfgoed
Het Steunpunt Cultureel Erfgoed Overijssel ondersteunt gemeentes in Overijssel onder meer bij het opstellen en uitvoeren van gemeentelijke kerkenvisies en biedt handvatten bij herbestemming, behoud en het omgaan met lege of leegstaande kerken. Hoewel het Steunpunt vooral werkt met erfgoedambtenaren en beleidsmedewerkers van gemeenten, biedt het via kanalen zoals het Kerkenspreekuur ook directe hulp en advies aan eigenaren, stichtingen en betrokken vrijwilligers van kerken en geloofsgebouwen.
Toekomst Religieus Erfgoed
Toekomst Religieus Erfgoed is een landelijk kennis- en ondersteuningsprogramma voor kerken en religieuze gebouwen. Het biedt praktische kennis, voorbeelden, adviezen en een spreekuur. De handreiking ‘Religieus erfgoed in beweging – samen bouwen aan de toekomst’ biedt inspiratie en praktische handvatten om écht aan de slag te gaan. Het boekwerk bevat 44 inspirerende voorbeelden van gemeenten uit heel Nederland. Ze geven inzicht in verschillende werkwijzen en acties. Daarnaast spreken ervaringsdeskundigen in ‘10 praktijklessen van herbestemming’ over hoe zo’n herbestemming precies plaatsvindt.
Heemschut Werkgroep Religieus Erfgoed
De werkgroep houdt zich bezig met actuele vraagstukken rondom het behoud, de herbestemming en de betekenis van religieus erfgoed. Dit doen ze door het delen van kennis via publicaties en brochures. Bijvoorbeeld, de routegids Invloed op erfgoed die uitlegt hoe je als vrijwilliger invloed kunt uitoefenen op het behoud van erfgoed in je eigen omgeving. Als onderdeel van Toekomst Religieus Erfgoed heeft de Werkgroep de kennisbank www.helpdekerkkomtleeg.nl gelanceerd. In deze kennisbank vind je praktische informatie en handvatten over wat jij kunt doen om de jouw kerk te behouden voor de toekomst. Ook heeft de Werkgroep een inspirerende videoserie gemaakt. In elke aflevering zie je hoe burgers en vrijwilligers hun kerk een tweede leven geven.
Bekijk de serie hier op Youtube of aflevering 1 hieronder.
Herbestemming.nl
Laat je inspireren door meer dan vijftig verhalen over herbestemming van kerken in Nederland. Daarnaast bevat de website negen kennisdossiers over onderwerpen zoals financiering, exploitatie en herbestemming. In elk dossier zijn verwijzingen naar relevante projecten en is theoretische kennis verbonden met praktijkvoorbeelden. Ook heeft de website verschillende downloads, waaronder ‘Herbestemmen van kerken: Maak gebruik van het unieke karakter.’
Vereniging Behoud Monumentale Kerken (VBMK)
Dit is een landelijke vereniging voor iedereen die betrokken is bij monumentale kerken. De vereniging organiseert bijeenkomsten, deelt kennis en biedt een groot netwerk van kerkenvrijwilligers.
Groenekerken
Het GroeneKerken platform helpt kerken verduurzamen via praktijkverhalen, leerzame webinars en een actief netwerk. Groenekerken ondersteunt geloofsgemeenschappen met inspirerende voorbeelden van andere kerken, online bijeenkomsten en contact met andere kerkvergroeners via de GroeneKerken-app.
Katholieke Klokken- en Orgelraad
De KKOR begeleidt parochiebesturen bij restauraties, onderhoud en overplaatsingen van pijporgels en luidklokken.
Katholieke Kerk / Protestantse Kerk Nederland (PKN)
De Katholieke Kerk en de Protestantse Kerk Nederland hebben elk hun eigen ondersteuningsstructuren, advies en netwerken voor hun kerkgebouwen en vrijwilligers.
Cursussen & bijeenkomsten
Kerkenspreekuur Steunpunt Cultureel Erfgoed Overijssel
Het gratis Kerkenspreekuur ondersteunt eigenaren en initiatiefnemers van Overijsselse kerk- en geloofsgebouwen bij vragen over de toekomst van hun gebouw. Tijdens het spreekuur kun je laagdrempelig sparren met erfgoedspecialisten over onderwerpen zoals herbestemming, verduurzaming en onderhoud. Het doel is om ideeën concreter te maken en praktische handvatten te krijgen voor het behoud van religieus erfgoed.
Leerlijn Behoud het kerkgebouw Overijssel
Praktijkgericht provinciaal programma van de Erfgoedacademie in samenwerking met de provincie Overijssel en Steunpunt Cultureel Erfgoed. Speciaal voor kerkbeheerders en vrijwilligers. Het helpt kerkeigenaren, beheerders en vrijwilligers met het toekomstbestendig maken, onderhouden en herbestemmen van religieus erfgoed. Er worden regelmatig nieuwe reeksen georganiseerd. Bekijk het actuele aanbod en de startdata via de Erfgoed Academie of houd de agenda van Erfgoed Platform Overijssel in de gaten.
Toekomst Religieus Erfgoed
Toekomst Religieus Erfgoed organiseert regelmatig bijeenkomsten, symposiums en webinars over herbestemming, verduurzaming, vrijwilligersmanagement en toekomstvisie voor kerken. Houd de agenda op de website hiervoor in de gaten.
VBMK-bijeenkomsten en lezingen
De VBMK (Vereniging Beheerders Monumentale Kerkgebouwen) en de ErfgoedAcademie organiseren specifieke, praktijkgerichte sessies en webinars voor kerkenvrijwilligers en beheerders. Deze bijeenkomsten behandelen concrete uitdagingen in het kerkbeheer, zoals vrijwilligersbeleid, veiligheidszorg en herbestemming. Bekijk hier de agenda.
Erfgoedacademie modules
Leer Je Erfgoed is het e-learningplatform voor vrijwilligers en professionals in de erfgoedsector. Een laagdrempelige manier om te werken aan kennis en vaardigheden op diverse thema’s, zoals vrijwilligersbeleid, communicatie en erfgoededucatie. Voor religieus erfgoed vrijwilligers zijn er de modules ‘Introductie op religieus erfgoed’ en ‘bouwstijlen kerkgebouwen’. De online modules zijn gratis te volgen en duren ongeveer 30 minuten per module.
Meer weten over religieus erfgoed? Bekijk ook de andere twee artikelen:
