Groen erfgoed vraagt om een bijzondere combinatie van cultuurhistorische kennis en natuurbeheer. Of je nu werkt aan historische tuinen, parkbossen, boomgaarden, houtwallen of lanen — kennis delen, nieuwe vaardigheden leren en contact onderhouden met andere betrokkenen is essentieel om dit levende erfgoed goed te behouden en te ontwikkelen.
Hieronder vind je een overzicht van relevante organisaties, netwerken, cursussen en leermiddelen die specifiek gericht zijn op groen erfgoed.
Erfgoedorganisaties
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
De RCE doet onderzoek naar groen erfgoed en verstrekt informatie aan eigenaren en gemeenten via gesprekken, brochures en adviezen. Ook organiseren ze regelmatig bijeenkomsten. Op de website staat waardevolle informatie over alles wat te maken heeft met groen erfgoed.
Nederlandse Tuinenstichting
De Nederlandse Tuinenstichting zet zich in voor het behoud en de ontwikkeling van groen erfgoed en het bevorderen van kennisuitwisseling hierover. De stichting organiseert cursussen, excursies en lezingen over tuinkunst, tuincultuur en tuin- en landschapsarchitectuur.
Gilde van Tuinbazen
Dit is een vereniging van tuinbazen van buitenplaatsen en is gericht op het behouden en delen van kennis over het beheer van buitenplaatsen.
Tuinhistorisch Genootschap Cascade
Cascade bestudeert de geschiedenis van tuin- en landschapsarchitectuur in Nederland en organiseert regelmatig lezingen, excursies en symposia.
Vakgroep Groen Erfgoed i.o.
Vakgroen Groen Erfgoed is een netwerk van onderzoekers, adviesbureaus en ontwerpers dat werkt aan een overkoepelende organisatie voor groen erfgoed.
Vakgroep van Erfgoedhoveniers
Hoveniers aangesloten bij de vakgroep zijn gespecialiseerd in het beheren, onderhouden en restaureren van groen erfgoed. Regelmatig worden themadagen georganiseerd waar hoveniers, beheerders en vrijwilligers kennis delen over bomen, fruit en historische tuinen.
Groene Bondgenoten
Het landelijke initiatief Groene Bondgenoten ondersteunt vrijwilligers en lokale initiatieven voor natuur en landschap via trainingen, webinars en advies. Je krijgt hulp bij het vertalen van ideeën naar concrete projecten (zoals het traject Van Idee tot een Initiatief dat Groeit en Bloeit) en cursussen over inspraak en de Omgevingswet. In Overijssel werkt Groene Bondgenoten nauw samen met Landschap Overijssel.
Regionale kennis en netwerken
Steunpunt Cultureel Erfgoed
Het Steunpunt Cultureel Erfgoed Overijssel ondersteunt gemeenten in Overijssel met kennis over monumentenzorg, erfgoedbeleid en regelgeving. Het steunpunt werkt vooral met erfgoedambtenaren en beleidsmedewerkers van gemeenten. Als particuliere eigenaar of vrijwilliger kun je hier meestal niet rechtstreeks terecht, maar je gemeente kan via het steunpunt wel specialistische kennis inschakelen.
Landschap Overijssel
De provinciale partner voor historisch groen, landschapselementen en beheeradvies. Biedt advies, beheerondersteuning, excursies en een uitgebreid vrijwilligersprogramma. De website biedt handige links naar diverse formulieren en informatie over verzekeringen, arbo en veiligheid, opleidingen, het lenen van gereedschap en veel meer. Bekijk hier het overzicht van vrijwilligers vacatures.
Groenbezig.nl
Groenbezig is het online trefpunt voor groen vrijwilligerswerk in Overijssel. Het verbindt vrijwilligers en zelfstandige groepen die zich inzetten voor natuur, landschap en groen erfgoed. De website is een overzichtelijk platform met vrijwilligerswerk, cursussen en activiteiten op het gebied van groen in Overijssel.
Lokale historische verenigingen en heemkundekringen
Vaak hebben zij veel kennis over de geschiedenis van specifieke landgoederen, parken en landschapselementen in jouw omgeving.
Publicaties
Een Toekomst voor Groen (RCE)
Dit is een uitgebreide publicatie met antwoorden op veelgestelde vragen over de cultuurhistorische waarde, beheer en wijzigingsplannen van groene monumenten. Een Toekomst voor Groen bevat praktische aanwijzingen, voorbeelden, wet- en regelgeving en adressen.
Routegids Invloed op Erfgoed
De routegids legt op toegankelijke manier uit hoe je als vrijwilliger invloed kunt uitoefenen op het behoud van erfgoed in je eigen omgeving. Met kennis, praktische tips en voorbeelden kom je te weten hoe de gemeente werkt, wat een monument precies is, bij wie je kunt aankloppen voor hulp en hoe je een tot een effectief plan komt om erfgoed te beschermen.
Boek Doen in historisch Groen!
Doen in historisch groen is het eerste handboek voor vrijwilligers in groen erfgoed. Het boek is geschreven door Deyke van Donkelaar en staat vol praktische tips, achtergrondinformatie en verhalen van vrijwilligers. Doen in historisch groen is uitgegeven door Stichting Kennisontwikkeling Groen Erfgoed.
Cursussen en trainingen
Platform Groen Erfgoed (RCE)
Platform Groen Erfgoed organiseert twee keer per jaar een thematische bijeenkomst waarin ze theoretische en praktische kennis delen over onderzoek, herstel en beheer van historisch groen erfgoed.
Landschap Overijssel
Bij Landschap Overijssel kun je deelnemen aan boeiende excursies, evenementen en wandelingen. Daarnaast biedt de website een handig overzicht van alle opleidingen, cursussen, workshops en online trainingen van niet alleen Landschap Overijssel zelf, maar ook LeerjeGroen en GroenBezig. Het aanbod omvat onder meer praktische trainingen over landschapsbeheer, onderhoud van houtwallen, lanen, historische tuinen en biodiversiteit. Vaak gratis of tegen lage kosten voor vrijwilligers.
Erfgoedacademie modules
Leer Je Erfgoed is het e-learningplatform voor vrijwilligers en professionals in de erfgoedsector. Naast algemene modules over werken in de erfgoedsector, zijn er voor groen erfgoedvrijwilligers de modules ‘introductie groen erfgoed’, ‘stinzenplanten’ en ‘borders en bloemperken.’ De online modules zijn gratis te volgen. Het volgen van een module duurt ongeveer 30 minuten.
Nederlandse Tuinenstichting en Cascade
De Nederlandse Tuinenstichting en Cascade bieden lezingen, studiedagen en excursies over tuinhistorie, restauratie en beheer.
Vrijwilliger Historisch Groen (meerdaagse cursus)
De cursus Vrijwilliger Historisch Groen is een cursus van vier dagen voor vrijwilligers die werken in historische tuinen en parken en hun basiskennis op dit gebied willen vergroten. De cursus wordt georganiseerd door de SKGE in samenwerking met provinciale organisaties.
Opleiding Hovenier Historisch Groen
De brancheopleiding Hovenier Historisch Groen bij het Nationaal Centrum voor Erfgoedopleidingen (NCE) is ontwikkeld in samenwerking met de Stichting Kennisontwikkeling Groen Erfgoed (SKGE) en vakspecialisten. Het is een diepere, praktijkgerichte opleiding voor vrijwilligers die zich verder willen specialiseren. Bekijk hieronder de brochure met alle informatie over de opleiding.
Tip van vrijwilliger tot vrijwilliger
Begin met een cursus of excursie via Landschap Overijssel of de Nederlandse Tuinenstichting. Je leert niet alleen veel, maar bouwt ook meteen een netwerk op met andere enthousiaste vrijwilligers. Vaak ontstaan hieruit mooie samenwerkingen en nieuwe ideeën voor je eigen project.
Meer weten over groen erfgoed? Kijk ook bij de andere twee artikelen:
