Houd je je bezig met groen erfgoed, dan werk je bijvoorbeeld aan historische tuinen bij kastelen, oude boomgaarden, parkbossen of landschapselementen zoals houtwallen en lanen. Groen erfgoed vraagt om specifieke kennis, omdat natuurbeheer en cultuurhistorie hier samenkomen. Goed onderhoud is belangrijk om historische structuren en biodiversiteit te behouden. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste financieringsmogelijkheden voor groen erfgoed in Overijssel.
Provinciale regelingen
Het Verhaal van Overijssel
Via deze regeling kun je subsidie aanvragen voor projecten rondom cultuurhistorisch landschap, historische tuinen of herstel van landschapselementen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om:
- Herstel van historische parkstructuren
- Herstel van lanen of boomgaarden
- Publieksprojecten rondom landschapsgeschiedenis
Hoe meer publieke of educatieve activiteiten je combineert, hoe hoger de subsidie vaak uitvalt. Aanvragen gaan altijd in overleg met de provinciale beleidsmedewerker Erfgoed.
Subsidie Herstel cultuurhistorische lanen
De provincie Overijssel stelt via de regeling Herstel cultuurhistorische lanen een budget van € 500.000 beschikbaar. Hiermee kunnen eigenaren van landgoederen subsidie krijgen voor het behoud en herstel van cultuurhistorisch waardevolle lanen en het vervangen van beeldbepalende bomen.
Subsidie Natuur- en landschapsbeheer
Ligt de groenaanleg in het buitengebied dan is er wellicht een bijdrage vanuit de Subsidieregeling Natuur- en landschapsbeheer. De subsidie is niet gericht op erfgoed maar vooral op natuurwaarden en soms cultuurlandschap. Instandhouding van landschapselementen als boomgaarden of singels kunnen zowel natuur- als erfgoedwaarden bevorderen. Voor individuele aanvragen in Overijssel geldt een drempelwaarde van minimaal 75 hectare.
Subsidie Aanleg landschapselementen
Landschap Overijssel biedt subsidie voor de aanleg en het herstel van streekeigen landschapselementen, geschikt voor particulieren, boeren en landgoedeigenaren. Je kunt subsidie (gebaseerd op vaste normbedragen) krijgen voor de aanleg van landschapselementen zoals poelen, heggen, houtwallen en bomenrijen. De subsidie ligt tussen de € 2.000 en € 24.999. Aanvragen kan via het Formulier Landschapsadvies van Landschap Overijssel. Bekijk onderstaande folder voor meer informatie.
Subsidie Restauratie Rijksmonumenten
Voor de restauratie van gebouwde en groene rijksmonumenten in Overijssel kun je een provinciale restauratiesubsidie aanvragen. De regeling richt zich op zowel gebouwde als ‘groene’ rijksmonumenten (zoals historische parken en tuinen) die geen woonhuis zijn. De maximale bijdrage is 30% van de subsidiabele kosten.
Gemeentelijke regelingen
Veel gemeenten in Overijssel hebben eigen subsidieregelingen voor groen onderhoud, herstel van landschapselementen of vrijwilligersprojecten. Veelvoorkomende gemeentelijke subsidieregelingen zijn monumenten- of erfgoedsubsidie, cultuur- en maatschappelijk budget voor projecten die bijdragen aan lokale cultuurparticipatie, educatie van jeugd, vrijwilligersbetrokkenheid of lokale evenementen.Denk ook eens aan leefbaarheids- en dorpsbudgetten voor verbetering van het terrein, aanschaf van presentatiematerialen, klein meubilair, verlichting of belevingsactiviteiten of activiteiten die de gemeenschap sterker maken. Check altijd bij jouw eigen gemeente wat er lokaal mogelijk is.
Landelijke regelingen
Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM)
De SIM is een meerjarige regeling gericht op onderhoud voor rijksmonumenten die geen woonhuis zijn. Ook groene en archeologische rijksmonumenten vallen onder deze subsidieregeling. Ieder jaar kun je van 1 februari tot en met 31 maart instandhoudingssubsidie aanvragen.
Subsidieregeling grote restauratieopgaven rijksmonumenten
Vanaf 2026 is er een extra landelijke regeling beschikbaar voor grote restauratieprojecten. De subsidie is bedoeld voor de restauratie van rijksmonumenten die niet als woonhuis worden aangemerkt. Het gaat om gebouwde en groene rijksmonumenten. Het drempelbedrag is €2,5 miljoen aan subsidiabele kosten.
Subsidie Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed (DUMAVA)
De DUMAVA-subsidie (Duurzaam Maatschappelijk Vastgoed) ondersteunt eigenaren van maatschappelijk vastgoed, waaronder cultureel of ‘groen’ erfgoed. Het dekt 20% tot 40% van de investeringskosten voor verduurzamingsmaatregelen (zoals isolatie, warmtepompen of LED-verlichting) en specifieke advieskosten.
Nationaal Restauratiefonds
Voor groen erfgoed dat onderdeel is van een monument of landgoed kunnen ook regelingen via het Nationaal Restauratiefonds van toepassing zijn, bijvoorbeeld bij herstel van historische parken die onderdeel zijn van een rijksmonument. Hoewel het geen subsidie is, biedt het NRF voordelige financiering zoals laagrentende leningen voor restauratie, voorfinanciering voor projecten met subsidies en advies bij grote erfgoedprojecten. Dit kan vooral handig zijn wanneer je een project wilt starten maar nog niet alle financiering rond hebt.
Overige financiering
Fondsen van het Cultuurfonds
Het Cultuurfonds heeft verschillende thematische fondsen die relevant zijn voor groen erfgoed. Enkele belangrijke voorbeelden:
- Staargaard-Van Oostrom Meyjes Fonds
- Voor projecten buiten de Randstad gericht op natuur, landschap, molens en erfgoed.
- Marke van Streukel / Marke van Berkum Fonds
- Stimuleert natuurbehoud en monumentenzorg binnen de provincie Overijssel.
- Oldenaller Fonds
- Gericht op restauraties van historische buitenplaatsen, met speciale aandacht voor tuinen, parken en historische interieurs.
- Gertrudis Offenberg Fonds
- Voor historisch groen projecten, met nadruk op kennisoverdracht aan erfgoedhoveniers en investering in jong talent.
- Renée Pigeaud Fonds (Leestekens van het landschap)
- Ondersteunt projecten rondom historische landschapselementen en het vergroten van bewustwording hiervan.
- Osieck-Winkelman Fonds
- Voor het behoud van groene monumenten in Nederland.
Natuurschoonwet 1928
De Natuurschoonwet 1928 geeft fiscale voordelen aan eigenaren van landgoederen met een historisch karakter, waardoor onderhoud van je landgoed makkelijker wordt.
Fonds 1818
Fonds 1818 steunt projecten die natuur, landschap en erfgoed met elkaar verbinden, zoals herstel van historisch landschap en educatieve routes.
Het Groenfonds
Een fonds dat zich richt op natuur, landschap en groen erfgoed, zowel met giften als leningen.
Oranje Fonds
Het Oranjefonds biedt financiële ondersteuning voor participatieprojecten die mensen verbinden met hun historische omgeving, zoals buurtboomgaarden, evenementen in parken en intergenerationele activiteiten.
Overzicht fondsen & subsidies Monumentenwacht Overijssel
Monumentenwacht Overijssel heeft een handig overzicht van fondsen en subsidies beschikbaar zijn in de provincies Drenthe, Friesland, Groningen en Overijssel. Het helpt je om te zien welke regelingen open zijn, voor welke doelen, en welke bedragen; handig bij voorbereidende fase.
Tips voor een succesvolle aanvraag
Maak altijd een combinatie van historisch behoud en maatschappelijke meerwaarde (biodiversiteit, educatie, recreatie, participatie). Dit verhoogt je kans op subsidie. Betrek ook vroegtijdig een provinciale beleidsmedewerker Erfgoed of Landschap Overijssel bij je plannen. Daarnaast kun je voor een realistische financiering het beste verschillende regelingen combineren.
Meer weten over groen erfgoed? Bekijk ook de twee andere artikelen:
