Als vrijwilliger werk je vaak letterlijk met je handen in de aarde. Je snoeit, plant, herstelt paden, onderhoudt houtwallen of werkt aan historische tuinen. Groen erfgoed is levend erfgoed. Het groeit, verandert en vraagt om een balans tussen cultuurhistorische waarden en natuurontwikkeling. Hieronder vind je praktische informatie, handige tools en betrouwbare organisaties die je kunnen helpen bij jouw project.
Onderhoud
Monumentenwacht Overijssel
Monumentenwacht Overijssel biedt een gespecialiseerde Groene Monumentenwacht voor de inspectie, het beheeradvies en de duurzame instandhouding van groen erfgoed zoals historische tuinen, parken en begraafplaatsen. Een gespecialiseerde monumentenwachter beoordeelt de staat van het groen, de oorspronkelijke vorm en het benodigde onderhoud. Plan hier je inspectie. Ook biedt de Monumentenwacht beheeradviezen en onderhoudstips op hun website.
Let op: Voor deze dienstverlening betaal je een abonnement en gereduceerde inspectietarieven.
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
Voor het beheer en onderhoud van groen erfgoed deelt de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed adviezen, richtlijnen en andere kennisproducten:
- De brochure Onderhoud en restauratie van historische plantenkassen
- Uitvoeringsrichtlijn hovenierswerk in historische tuinen en parken
- De brochure Beheer en onderhoud van historische begraafplaatsen
- De webinar Behoud groen erfgoed en de bijbehorende publicatie
- Erfgoed in het bosbeheer. Handleiding voor het integreren van erfgoedwaarden in het beheer
- De publicatie Atlas van het landschappelijk groen in Nederland bevat een stappenplan voor het beheer van bossen, houtwallen en heggen.
- De brochure Omgaan met objecten in tuinen en parken
Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM)
De stichting heeft meerdere publicaties en handwerken voor eigenaren en vrijwilligers op hun website, waaronder:
- Richtlijnen tuinhistorisch onderzoek: voor waardestellingen van groen erfgoed. Deze richtlijnen geven aanbevelingen voor het waarderen van groen erfgoed. De gids laat zien waar een onderzoeksplan aan moet voldoen en geeft aansprekende voorbeelden en concrete tips.
- Uitvoeringsrichtlijnen Hovenierswerk historische tuinen en parken: Hierin worden de meest voorkomende onderhoudswerkzaamheden in een historische aanleg beschreven.
- Schade aan uw monument – Praktische tips voor vakkundig herstel: Deze publicatie begeleid je bij het nemen van de eerste restauratiemaatregelen. Het toont de meest voorkomende schades, mogelijke oorzaken en informeert over de aanpak voor herstel.
Ook heeft ERM een aparte website, groenerfgoedzorg.nl, waar je terecht kunt voor alles wat met onderhoud en beheer van groen erfgoed te maken heeft.
Vereniging van Erfgoedhoveniers
De Vereniging van Erfgoedhoveniers is een vakgroep van gespecialiseerde hoveniers die zich richten op het duurzame behoud, de restauratie en het onderhoud van historische tuinen, parken en buitenplaatsen. De vereniging deelt artikelen en expertise over het beheer, renovatie en onderhoud aan onder meer moestuinen, gazons, beplantingen, bomen en waterpartijen.
Vrijwillig Groen
Deze website is voor vrijwilligers werkzaam in groen erfgoed en biedt onder meer online cursussen over beheer en onderhoud:
- Grote grazers in natuurbeheer
- Hoogstamfruitboomgaarden
- Ziekten en plagen in bossen
- Kruiden- en faunarijke graslanden
- Alles over knotbomen
- Bijen en bijvriendelijk beheer
Verduurzaming
De Groene Menukaart
Het startpunt voor iedereen die wil verduurzamen. Deze tool geeft per gemeente en per pandtype (inclusief groene elementen) een helder overzicht van mogelijke verduurzamingsmaatregelen, financieringsmogelijkheden en praktische aandachtspunten.
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE)
Verduurzaming van groen erfgoed vraagt om maatwerk. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft meerdere handreikingen en publicaties uitgebracht, waaronder ‘Duurzaam tuinieren in Groen Erfgoed.’ en ‘Duurzaam watermanagement in historische parken.’
Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM)
‘Uw monument energiezuinig – Praktische tips voor verduurzaming.’ Handige richtlijnen hoe je een monument (of groene elementen daaromheen) kunt verduurzamen zonder de historische waarde aan te tasten.
Veiligheid
Vrijwillig Groen
De website Vrijwillig Groen biedt online cursussen over:
- Veilig werken met handgereedschap
- Veilig buiten werken
- Bomen omzagen
- Veilig binnen werken
- Natuurbranden
- Veilige werkplek
Tip van vrijwilliger tot vrijwilliger
Maak een eenvoudig onderhouds- en beheersplan voor jouw locatie. Dit helpt niet alleen bij het dagelijks werk, maar is ook vaak een vereiste (of grote plus) bij subsidieaanvragen.
Meer weten over groen erfgoed? Kijk ook bij de andere twee artikelen:
