Als vrijwilliger bij een kasteel of buitenplaats werk je aan een van de meest bijzondere monumenten van Overijssel. Je draagt bij aan het behoud van eeuwenoude gebouwen, tuinen en landgoederen, geeft rondleidingen, organiseert evenementen of helpt bij restauratieprojecten. Kennis delen, nieuwe vaardigheden leren en contact onderhouden met andere vrijwilligers en professionals is essentieel om dit erfgoed levend te houden.
Hieronder vind je een overzicht van relevante organisaties, netwerken, cursussen en leermiddelen die specifiek gericht zijn op kastelen, buitenplaatsen en landgoederen.
Cultuur- en historisch bouwadvies
Restauratie en Innovatie in de Bouw (RIBO)
RIBO is een Overijssels kenniscentrum voor restauratie en duurzaam onderhoud van gebouwd erfgoed. Ze richten zich op vakmanschap, innovatie en kennisdeling. Ook hebben ze een groot depot met historisch bouwmateriaal. RIBO ondersteunt met technische kennis over restauratie, onderzoek naar materialen en technieken en heeft publicaties en richtlijnen. Let op: de trainingen en workshops vinden plaats tegen een vergoeding.
Voor landelijke diensten, kun je terecht bij gespecialiseerde bureaus zoals:
- ELKA Cultuurhistorie
- BDM Bouwhistorie
- ARCX monumentenzorg en cultuurhistorie
- Belfort Bureau voorCultuurhistorie en Monumenten
- Wennips Bouwhistorie
Erfgoedorganisaties
OPEN
Voor praktische handreikingen en kennisproducten kun je ook gebruikmaken van de OPEN kennisbank. Deze landelijke kennisbank bundelt informatie van erfgoedhuizen en andere organisaties uit de erfgoedsector. Je vindt er artikels, publicaties en hulpmiddelen over:
Steunpunt Cultureel Erfgoed
Het Steunpunt Cultureel Erfgoed Overijssel ondersteunt gemeenten in Overijssel met kennis over monumentenzorg, erfgoedbeleid en regelgeving. Het steunpunt werkt vooral met erfgoedambtenaren en beleidsmedewerkers van gemeenten. Als particuliere eigenaar of vrijwilliger kun je hier meestal niet rechtstreeks terecht, maar je gemeente kan via het steunpunt wel specialistische kennis inschakelen.
Stichting Kastelen, Buitenplaatsen en Landgoederen
sKBL ondersteunt vrijwilligers door kennis en ervaring uit te wisselen en inspiratie te bieden via publicaties en bijeenkomsten. Landelijk organiseert sKBL studiedagen en regiobijeenkomsten. Hoewel deze niet uitsluitend in Overijssel plaatsvinden, vormen ze een goede plek om in contact te komen met eigenaren, beheerders en vrijwilligers van buitenplaatsen uit heel Nederland. Ben je nog op zoek naar een kasteel of buitenplaats waar je aan de slag kunt? SKBL heeft een overzicht met kastelen en buitenplaatsen waar vrijwilligers welkom zijn.
Kastelenstichting
Voor verdiepende publicaties en historische studies over kastelen is het digitale archief van kastelen.nl een belangrijke bron. De Kastelenstichting richt zich specifiek op kastelen en buitenplaatsen en biedt allerlei informatie aan over het bezit en behoud en beheer van je kasteel of buitenplaats. De stichting heeft een uitgebreide kennisbank met rapporten en publicaties over onder meer herbestemming van kastelen, cultuurparticipatie en de omgang met kastelen door gemeentes. Ook bieden ze regelmatig lezingen en excursies aan.
Tip: Neem ook een kijkje bij de partners van de kastelenstichting te vinden op hun website onder ‘Organisatie’ – relevant voor netwerken en kennisdeling met andere erfgoedorganisaties.
Regionale kennis en netwerken
Voor specifieke informatie over Overijsselse locaties zijn de volgende platforms waardevol:
- Landgoederen in Overijssel heeft informatie over historische landgoederen en hun ontwikkeling, met praktische inzichten voor beheer en onderhoud.
- Overijsselse Kastelen Stichting speelt een belangrijke rol in het delen van kennis over kastelen en buitenplaatsen in de provincie. Daarnaast organiseert de stichting regelmatig lezingen, excursies en bijeenkomsten waar eigenaren, beheerders en vrijwilligers kennis kunnen uitwisselen.
- Kasteleninoverijssel.nl bevat een overzicht en achtergrondinformatie over kastelen in de provincie, inclusief info voor eigenaren over geschiedenis en bewoners (niet alleen toeristisch).
Deze websites bieden historische context, achtergrondinformatie en inspiratie voor publieksactiviteiten en onderzoek.
Cursussen en trainingen
Erfgoedplatform Overijssel
Het Erfgoedplatform Overijssel organiseert regelmatig cursussen voor erfgoedvrijwilligers. Een voorbeeld is de cursus ‘Van idee tot projectplan’, waarin je leert hoe je een erfgoedidee kunt uitwerken tot een concreet projectplan. Dit is bijvoorbeeld handig wanneer je als eigenaar van of vrijwilliger bij een kasteel subsidie wil aanvragen voor een project binnen de regeling Verhaal van Overijssel. Klik hier voor de agenda.
Landschap Overijssel
Daarnaast biedt Landschap Overijssel verschillende cursussen en workshops op het gebied van landschap en groen erfgoed. Denk bijvoorbeeld aan het snoeien van fruitbomen in historische boomgaarden, of onderhoud van historische tuinen en landgoederen.
Overijssels Particulier Grondbezit
Het Overijssels Particulier Grondbezit (OPG) speelt een belangrijke rol voor particuliere eigenaren van landgoederen en buitenplaatsen. Het OPG organiseert bijeenkomsten, excursies en cursussen over onderwerpen zoals beheer van historische landgoederen en landschap en natuurbeheer.
Routegids Invloed op Erfgoed
De Routegids Invloed op Erfgoed legt op een toegankelijke manier uit hoe je zelf aan de slag kan met het beschermen van erfgoed in je eigen omgeving. Met kennis, praktische tips en voorbeelden leer je hoe de gemeente werkt, wat een monument precies is, bij wie je kunt aankloppen voor hulp en hoe je een tot een effectief plan komt om erfgoed te beschermen. Bekijk de Routegids hieronder of download ‘em hier.
Meer weten over kastelen en buitenplaatsen? Kijk ook bij de andere twee artikelen:
