Linked Open Data (LOD) biedt erfgoedinstellingen de mogelijkheid om hun collecties op een slimme, digitale manier te verbinden en toegankelijk te maken. Voor vrijwilligers en kleine erfgoedorganisaties betekent dit dat objecten, termen en datasets via open standaarden aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Dit maakt collecties beter vindbaar en bruikbaar, zowel voor interne administratie als voor het publiek.
Afbeelding hierboven: Het concept van Linked Open Data gevisualiseerd [AI-gegenereerd beeld].
Basisprincipes van Linked Open Data
LOD draait om het publiceren van data op een gestructureerde manier, zodat deze makkelijk door mensen én computers kan worden gebruikt. Belangrijke principes zijn:
- Koppelbare data: objecten, makers, periodes en locaties worden als losse, herbruikbare “entiteiten” gepresenteerd.
- Gebruik van URI’s (Uniform Resource Identifier): unieke identificatoren voor objecten en termen, zodat informatie consistent verwijst naar dezelfde entiteit.
- Open standaarden: data worden gedeeld via open formats zoals RDF (Resource Description Framework), zodat deze internationaal bruikbaar is.
- Vindbaarheid: door koppelingen en standaarden kan de data doorzoekbaar worden via datasets, portals en Linked Data platforms.
Bronnen:
- Online cursus Basisprincipes van LOD
- PLDN Basiskennis Linked Data
- Netwerk Digitaal Erfgoed: Linked Data
Visualisatie van hoe (museum)objecten als onderdeel van een verbonden dataset gekoppeld kunnen worden met links naar maker, periode en locatie [AI-gegenereerd beeld].
Werken met Linked Open Data
Tools en stappenplan
- Datasets koppelen aan termen en thesauri
- Gebruik het Termennetwerk om termen consistent te koppelen.
- Zorg dat termen correct gelinkt zijn met URI’s zodat ze NDE-compatibel zijn.
- Datasetregister
- Publiceer datasets via Datasetregister voor vindbaarheid en hergebruik.
- Datastories en visualisatie
- Maak gebruik van platforms zoals Datastories om LOD-gegevens te visualiseren en inzichtelijk te maken.
Praktische tips
- Begin klein: start met één collectie of subset van objecten.
- Controleer altijd of metadata consistent en correct zijn.
- Documenteer koppelingen en wijzigingen voor toekomstige updates.
Via het Datasetregister kunnen collectiehoudende organisaties, zoals Collectie Overijssel, hun datasets aanbieden.
Inspirerende voorbeelden
Er zijn diverse platforms die laten zien wat mogelijk is met LOD:
- Oorlogsbronnen.nl
- Verbindt objecten, afbeeldingen en archiefmateriaal via LOD en termen.
- www.oorlogsbronnen.nl
- Zuiderzeenetwerk
- Verbindt collecties van meerdere erfgoedinstellingen over de Zuiderzee.
- www.zuiderzeecollectie.nl
- Termennetwerk en Datasetregister
- Laat zien hoe kleine instellingen hun data NDE-compatibel kunnen publiceren en koppelen.
- www.termennetwerk.netwerkdigitaalerfgoed.nl/nl
- www.datasetregister.netwerkdigitaalerfgoed.nl/
Op de website Oorlogsbronnen.nl zijn 537 personen te vinden die gelinkt zijn aan de Tweede Wereldoorlog in Overijssel.
Het belangrijkste op een rij
Linked Open Data maakt het mogelijk om erfgoedcollecties op een slimme, gestructureerde en NDE-compatibele manier te verbinden. Door objecten, termen en datasets correct te koppelen, kunnen vrijwilligers en kleine erfgoedinstellingen hun collecties beter vindbaar, herbruikbaar en inzichtelijk maken voor zowel het publiek, andere erfgoedorganisaties als onderzoekers.
Aan de slag
Bekijk eerst de online cursus Basisprincipes van LOD om de concepten te begrijpen. Start daarna klein met het koppelen van termen in je collectie via het Termennetwerk. Inspiratie nodig? Verken Oorlogsbronnen.nl of Zuiderzeenetwerk om te zien wat mogelijk is. Ook verwijzen we je graag naar dit artikel dat dieper ingaat op de tools en toepassingen van LOD.
Advies nodig over digitalisering of registratie van je erfgoedcollectie?
Neem contact op met De Overijsselse Datawerkplaats. Dat is een initiatief van het Erfgoedplatform Overijssel in samenwerking met de Museumfabriek/Atlas van Ooit en wordt mogelijk gemaakt met steun van het Netwerk Digitaal Erfgoed en de Provincie Overijssel.
